Landschapspark ‘over de Laak’
Opdrachtgever
Gemeente Amersfoort
Locatie
Amersfoort
Periode
2017-2019
Ontwerp
Integraal inrichtingsplan natuurgebied, parken, tuinderijen
in samenwerking met Rod‘or advies
Status plan
gerealiseerd
We hebben met landschapspark “over de Laak”, een recreatiegebied ontworpen ter ontlasting van grotere natuurgebieden in Arkeheemse polder en Eemgebied.
Het landschapspark bestaat uit diverse parken, het Waterrijk, het Tuinpark, de Speelpolder en ’t Hammetje.
Het gebied ten noorden van Vathorst is zeer divers. Het reliëf loopt van west naar oost op, de bodemopbouw verandert van veen naar zandig. De ontwikkeling van de diverse plekken is geheel verschillend. Kortom een gebied wat zich kenmerkt door de verscheidenheid, de rode draad in dit gebied is het vergraven water, de 12e eeuwse Laak.
Eenheid scheppen we in dit stadsrandpark door een duidelijk raamwerk van lijnen en plekken en door een duidelijke zonering te maken. We stellen voor om bij elke toegang naar dit groene uitloopgebied een gastvrije entree te maken.
Ten westen van de Achterhoekerweg is op Amersfoorts grondgebied een nat en dras natuurgebied ontworpen, gericht op boerenlandvogels, weidevogels en moerasvogels. Het Waterrijk is het meest westelijke onderdeel van het landschapspark “Over de Laak”.
Door slim waterbeheer door de seizoenen heen is een optimaal leefgebied voor weidevogels en moeras-en watervogels gecreëerd. Natgrasland percelen worden afgewisseld door rietmoerassen en hooilandjes.
Tussen de erven en dit nieuwe natuurgebied ligt een brede parkstrook waar men kan recreëren en de natuur op een afstand goed kan beleven. Een lineaire vogelhut geeft zicht op dit waterrijk en is ook een beschutte zonplek.
Het Tuinpark ontworpen als een nieuw erf aan de Achterhoekerweg is ook onderdeel van dit natuurpark. Het Tuinpark is een verzameling en bundeling van groene initiatieven, een stadstuinderij, een moestuincomplex, een voedselbos en Land in Zicht.
Nieuwe paden in het Waterrijk sluiten aan bij de bestaande paden en het fiets- en wandelpad langs de Laak.
De grens tussen de provincie Utrecht en Gelderland wordt door de sprong in het nieuwe hogere dijk voor eenieder duidelijk. Dit wordt de plek om de historie van de Laak te vertellen als grenslijn tussen het bisdom Utrecht en het hertogdom Gelre. Maar door de huidige te lage dijk te laten liggen als een soort eiland ontstaan vele recreatieve kansen, als aanlegplek voor kano’s als picknickplek aan het water en als uitzichtplek op Vathorst en het Waterrijk.
Het oude dijklichaam kan zich ontwikkelen toe een wilgenbosje, wat beschutting geeft aan het Tuinpark tegen de zuidwestenwinden.
Het meest oostelijke deel van het landschapspark “Over de Laak” is ’t Hammetje, rondom de zandwinplan, voor de A28. Deze plas werd opgekocht door Willem Ham die hier zijn Hammetjes Paradijs, officieel Ham Viswaterplas, heeft ontwikkeld vanaf 1988. Hij bouwde een sprookjesachtig fort aan de Domstraat als vesting tegen het oprukkende Amersfoort. Als materiaal voor het fort gebruikte hij veldkeien, puin en rioolbuizen. Dit combineerde hij met andere materialen als kerkramen, landbouwwerktuigen en beeldjes.
Daarnaast legde hij met puineilanden aan waarvan hij twee noemde naar de Waddeneilanden Texel en Rottum. Het perceel beplantte hij lukraak met bomen en struiken.
Jarenlang was dit gebied niet toegankelijk en verwilderde totaal. We hebben in het ontwerp voor dit parkdeel vooral gemodelleerd om van deze wildernis een romantisch landschapspark te maken. Het park maakt een geleidelijke overgang van de dichtere zandgronden naar de maatvoering van het open landschap ten noorden van het park.
Het is een park voor een rondwandeling, waar men op het land en aan het water kan recreëren. De diverse fragmenten, de waterplas, de aanwezige beplanting, en de populierenweide van West-8, de Uiverhoeve en het kasteel en de follies van Willem Ham smeden we samen in een ruimtelijk ontwerp.
We gebruiken hiervoor de principes van de landschapsstijl door het creëren van lange lijnen met verdwijnende perspectiefpunten, duidelijke ruimtelijke opbouw en ruimtelijke overgangen en de verhalende wandelingen en routes met geënsceneerde zichten en uitzichtpunten.
We veranderen het schiereiland weer in een aantal eilanden, waardoor de noordelijke oever in zicht en in de zon komt. Het perspectief over het water verlengt zich en de waterplas krijgt een meer rechthoekige vorm.
Er ontstaat variatie langs het water, door verschillende overgangen land-water te creëren, van een direct scherpe overgang met een betonrand bij de centrale parkweide, tot gradiëntrijke flauwe taluds met drasse en moerasvegetaties.
In het noorden creëren we de sportvoorzieningen, als speelvelden, fitness parcours en een sledehelling, in een nieuw bos.
Door een aansluiting op de Palestinaweg ontstaan ineens een wandel- en hardloopnetwerk richting Speelpolder en Waterrijk.
